આત્મ સમ્માન માટે લડત ખુદ થી

વારાણસી માં એક રીક્ષા ચલાવનાર એના પરિવાર સાથે રહેતો હતો. એનું નામ નારાયણ. પરિવાર માં પત્ની એક છોકરો અને 3 છોકરી ઓ.

વારાણસી ના એક પ્રિન્ટિંગ ની ફેક્ટરી અને જનરેટરો ધરાવતા ખુબ જ ઘોંઘાટ અને પ્રદુષણ યુક્ત વિસ્તાર માં 12*8 ફૂટ ની રૂમ માં આ 6 વ્યક્તિ ભાડે થી રહે . પિતા નારાયણ આ બધા નું ભારણ પોષણ રીક્ષા ચલાવી ને કરે.

એ સમયે અને આજે પણ ઘણા ભારત ના રાજ્ય માં સાયકલ રીક્ષા છે એ રીક્ષા ચલાવી ને ગુજરાન ચાલવતા નારાયણ.ઓછી આવક અને પહેલેથી જ ગરીબ પરિસ્થિતિ હોવાથી સમાજ માં પણ સામાજિક દરજ્જો પણ ઘર ની કથળેલી પરિસ્થિતિ જેવો જ.

બાળકો ને પૂરતું અને સારું ખાનગી શાળા માં શિક્ષણ મળે એમ નહતું એટલે સરકારી શાળા માં છોકરો અભ્યાસ કરતો.દિવસ માં 12-14 કલાક પાવર ના હોવા છતાં પણ છોકરો અભ્યાસ માં ધ્યાન આપવા માટે મહેનત કરે.

એક વખત એ એના એક મિત્ર ના ઘરે રમવા ગયો. મિત્ર નું ઘર અને આર્થિક પરિસ્થિતિ સારી હતી. ત્યાં મિત્ર ના પિતા એ જોયું કે આવો છોકરો મારા છોકરા સાથે રમે છે. એટલે એમને થોડો ગુસ્સો આવ્યો અને ગુસ્સા માં એમને નારાયણ ના છોકરા ને પોતાના ઘરે આવવા ની ના પાડી અને કહ્યું કે તું એક રીક્ષા ચાલાક નો છોકરો છે અને તું પણ મોટો થઇ ને રીક્ષા ચાલાક જ બનીશ એના થી  વધુ તારી કોઈ હેસિયત નથી તું ગમે તેટલું ભણે પણ આખરે તારે ચલાવવાની તો રીક્ષા જ છેને …

આ સમયે એ છોકરા ની ઉમર હતી 11 વર્ષ.

આ શબ્દો સાંભળીને એ બાળક ના મન માં વિચાર આવ્યો કે આવા શબ્દો મારે નથી સાંભળવા. હું શું કરું તો મને અને મારા કુટુંબ ને સમ્માન આપે. એને એક દિવસ કોઈએ કીધું કે તારે જો સમ્માન જોઈતું હોય તો કા તો તું તારા પિતા નો ધંધો બદલ કે પછી તું કૈક કરી બતાવ.

પિતા ની કમાણી પર ઘર ચાલે છે તો એ તો બદલાઈ આમ નથી એટલે પોતાને જ કઈ કરવું પડશે અને એ દિવસે એને નક્કી કર્યું કે હું યુ પી એસ સી ની પરીક્ષા આપીશ અને સારી પોસ્ટ પર જોઈન કરી નોકરી કરીશ.

એ બાળક હતો ગોવિંદ જયસ્વાલ.

ગોવિંદ એ ઘર માં મદદ કરવા 8 માં ધોરણ માં જ નાના બાળકો ને ટ્યુશન કરાવવાનું ચાલુ કરી દીધેલું. પોતે ભણવામાં હોશિયાર હતા પણ આવક ના હોવાથી પિતા એ જેમ તેમ કરી ને ગણિત નું ટ્યુશન રાખવી આપેલું. 

ધોરણ 12 ની પરીક્ષા માં ખુબ સારા માર્ક થી પાસ થયા હોવા છતાં ઈજનેર માટે અભ્યાસ ના કરી શક્યાં કેમ કે એમની પાસે ઈજનેર ના એડમિશન માટે ભરવા માં આવતા ફોર્મ ના 500 રૂપિયા નહતા.

એટલે એમને બી.એચ.યુ માં ગ્રેજ્યુએશન કરવાનું નક્કી કર્યું જેમાં ફીસ હતી 10 રૂપિયા.

હવે ગ્રેજ્યુએશન પત્યા પછી સમય હતો સપનું પૂરું કરવાનો યુ.પી.એસ.સી ની પરીક્ષા ની તૈયારી કરવાનો.

એના માટે એ વિસ્તાર માં રહી ને તૈયારી થાય આમ નહતું એટલે ગોવિંદ એ દિલ્હી જવાનું નક્કી કર્યું.

પિતા પાસે એક જમીન નો ટુકડો હતો જેમાંથી ભાગ વેચી ને એમની છોકરી ઓ ના લગ્ન કર્યા અને વધેલા એક ભાગ ને વેચી ને આવેલા 30 હજાર રૂપિયા ગોવિંદ ને આપ્યા.

ગોવિંદ એ દિલ્હી જઈને તૈયારી શરુ કરી પિતા 2500 રૂપિયા હર મહિને મોકલે. પિતા ની ઉમર વધતી ગઈ અને રીક્ષા જાતે ચલાવવી પડે એટલે કામ કરવાની ક્ષમતા ઘટી ગઈ. માતા નું પણ મૃત્યુ થયું. પિતા ની તબિયત પણ વધુ બગડી ગઈ.

આમ છતાં ગોવિંદ એ રોજ ની 14-16 કલાક ની મહેનત ચાલુ રાખી

ગણિત એનો મનગમતો વિષય હોવા છતાં હિસ્ટરી અને ફિલોસોફી વિષય ને યુ પી એસ સી ની પરીક્ષા માટે મુખ્ય વિષય તરીકે પસંદ કર્યા. યુ પી એસ સી ની પરીક્ષા આપી. પરિણામ આવ્યું.

આખા ભારત દેશ માં કેટલાય વિદ્યાર્થી ઓ વચ્ચે ગોવિંદ એ ઓલ ઇન્ડિયા માં 48 મુ સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું અને એ પણ પહેલી કોશિશ માં જ.

કેટલાય લોકો 4-5 વખત કોશિશ કરવા છતાં જે પરીક્ષા માં સફળ નથી થતા એ ગોવિંદ એ પહેલી જ વખત માં જ કરી બતાવી

પુરા ભારત માં આ પરીક્ષા માં પાસ થતા વિધાર્થી ઓ ની સંખ્યા છે 0.025 ટકા એટલે કે 10000 વિદ્યાર્થી પરીક્ષા આપે તો 2.5 છોકરા ઓ આ પરીક્ષા માં સફળ થાય.

Govind-Jaiswal-Family-Celebrates-its-Success-IAS-Topper

એ દિવસે જયસ્વાલ પરિવાર ના ભાગ્ય નો ઉદય થયો.

જેવું પરિણામ આવ્યું ગોવિંદ એક હીરો બની ગયા. કેટલાય લોકો એ અમને પોતાની છોકરી સાથે લગન માટે ફોન કર્યો અને એક વ્યક્તિ એ તો 4 કરોડ રૂપિયા દહેજ માં આપવાની પણ ઓફર આપી પણ ગોવિંદ નું લક્ષ્ય સાફ હતું એને હવે સર્વિસ કરવી હતી અને પિતા ના પગ નું ઓપરેશન કરાવી ને એમને સારું જીવન આપવું હતું.

પરિણામ પછી જે ઇન્ટરવ્યૂ થયા એમાં ગોવિંદ એ કહ્યું ” મને એવો વિચાર આવે છે કે જો આ વખતે હું સફળ ના રહ્યો હોત તો આવતી વખતે પરીક્ષા આપવા માટે ના પૈસા હું ક્યાંથી એકઠા કરત.

જે લોકો મારી મહેનત અને પરિસ્થિતિ ને સમજે છે એ સમજી શકશે કે મારી પાસે આના સિવાય બીજો કોઈ વિકલ્પ જ નહતો કા તો કોઈ નાની નોકરી કરું અથવા તો કોઈ ધંધો ચાલુ કરું પણ ધંધા માટે પૈસા નહતા એટલે મારી પાસે એક જ વિકલ્પ વધ્યો હતો અને એ હતો અભ્યાસ માં સખત મેહનત અને મેં મહેનત કરવાનું પસંદ કર્યું “

ગોવિંદ જયસ્વાલ આપણને જે શીખવે છે એ દુનિયા કોઈ પણ શૈક્ષણિક સંસ્થા ના શીખવી શકે

1) ક્યારેય હાર ના માનવી

2) ઈચ્છા શક્તિ હોઈ તો તમને કઈ પણ દુનિયા નું કોઈ પણ કાર્ય કરતા અટકાવી શકે નહીં

3) ક્યારેય મારી પાસે પૈસા નથી કે બીજા કોઈ સ્ત્રોત નથી એવું કહી ને કામ ને ટાળવું ના જોઈએ

4) નક્કી કરેલા સપના ને પૂરું કરવાં માં આવતી અડચણો તરફ ક્યારેય ધ્યાન આપવું નહીં

નાની નાની વાત માં આપણે કેટલા બહાના બનાવીએ છીએ ને બીજા પર દોષ નો ટોપલો ઢોળવાનો પ્રયત્ન કરીયે છીએ. 

પણ જેટલી મેહનત આપણે બહાના બનાવવા માં કરીયે એટલી પ્રામાણિકતા થી મેહનત કરીએ તો આપણે ઘણું બધું મેળવી શકીયે છીએ.

-Bhautik Sparshak

04-08-2016

અમીરી જ્ઞાન,આત્મ-વિશ્વાસ અને જુસ્સા ની

આજે એક એવી વાર્તા લખવા જઈ રહ્યો છે જે વાંચ્યા પછી  કદાચ ઘણા લોકો ના જીવન માં એ પ્રેરણા નો સ્ત્રોત બની જશે

વાત છે બિહાર રાજ્ય માં પટના શહેર માં રહેતા એક સામાન્ય ક્લાર્ક ની જે ભારતીય ડાક સેવા માં નોકરી કરતા હતા. એમને ત્યાં 1972 માં  એક બાળક નો જન્મ થયો. બાળક મોટો થતો ગયો તેમ તેમ લાગ્યું કે ભણવામાં તેજસ્વી છે પણ બાળક ને પ્રાઇવેટ શાળા માં ભણવાના પૈસા ના હોવાથી હિન્દી માધ્યમ ની સરકારી શાળા માં એડમિશન કરાવી આપ્યું. સરકારી શાળા માં આજે 2016 માં  પણ શિક્ષકો ની ઉણપ હોય છે તો આજ થી 30 વર્ષ પેહલા ની કલ્પના કરીયે અને એ પણ બિહાર માં તો મારે કેહવાની જરૂર નથી કે ત્યાં શું હાલત હશે શાળા ની !! આવી પરિસ્થિતિ માં પણ એ બાળક એ ગણિત વિષય માં ઊંડાણ થી રસ લેવાનું શરુ કર્યું.

 હવે એ બાળક પોતાની શિક્ષણ પૂરું કરી ને કોલેજ માં આવ્યો કોલેજ માં અભ્યાસ દરમિયાન નંબર થિયરી પર અમુક પેપર તૈયાર કરેલા જે મેથેમેટિકલ સ્પેક્ટ્રમ અને મેથેમેટિકલ ગેઝેટ નામ ની જર્નલ માં પબ્લિશ થયેલા

કોલેજ ના અભ્યાસ દરમ્યાન યુનિવર્સીટી ઓફ કેમ્બ્રિજ (દુનિયા ની ટોપ યુનિવર્સીટી માં ની એક ) માં ભણવા જવા માટે એડમિશન થયું હોવા છતાં ખરાબ  આર્થિક પરિસ્થિતિ ના કારણે અને પિતા નું મૃત્યુ થતા જઈ ના શક્યો

પિતા નું મૃત્યુ થતા હવે માં અને નાનો ભાઈ અને ઘર ના કારભાર ની જવાબદારી એમના પર આવી ગઈ. એટલે હવે સાંજે  માતા ના પાપડ ના બિઝનેસ માં મદદ કરવા ની ઘરે ઘર જઈને પાપડ વેચવાના અને  દિવસે ગમતા વિષય ગણિત પર અભ્યાસ કરવાનો અને ગણિત વિષય ના  વિદેશી જર્નલ વાંચવા માટે  શનિવાર રવિવાર દરમ્યાન પટના થી કલાક ની યાત્રા કરી ને વારાણસી જવાનું 

ઘર માં મદદ કરવા માટે અલગ થી છોકરા ઓ ને ગણિત ભણાવવાનું ચાલુ કર્યું. ધીમે ધીમે યોગ્ય રોજગાર મેળવવા માટે કઈ કરવું પડે એમ હતું એટલે ધીમે ધીમે એક નાની સંસ્થા ચાલુ કરી જેને નામ આપ્યું રામાનુજ સ્કૂલ ઓફ મેથેમેટિક્સ. 2 વિધાર્થી થી શરુ કરેલી આ સંસ્થા માં હવે 500 જેટલા વિધાર્થી ઓ શિક્ષણ લેવા લાગેલા.

વર્ષ 2000 ની આસપાસ અમુક ગરીબ વિદ્યાર્થી ઓ મદદ માટે એની પાસે આવવા લાગ્યા ગરીબ વિદ્યાર્થી ઓ એ વિનંતી કરી કે એમને આઈ આઈ ટી ની જે ઈ ઈ ની પરીક્ષા માટે તૈયારી કરાવે. પણ સમસ્યા એ હતી કે એ વિદ્યાર્થી ઓ પાસે ફીસ માટે ના પૈસા નહતા. એ સમયે એ  યુવાન એ એક એવો નિર્ણય લીધો કે જે નિર્ણયે કેટલાય વિદ્યાર્થી ઓ ની જિંદગી બદલી નાખી

આ યુવાન બીજું કોઈ નહીં પણ આનંદ કુમાર.

કેમ્બ્રિજ જવાનું સપનું અધૂરું રહી ગયું એનું પારાવાર દુઃખ હતું અને એને લાગ્યું કે પોતાના જેવા વિદ્યાર્થી ઓ સાથે પણ એવું ના થાય એના માટે આનંદ કુમાર  એ ગરીબ વિધાર્થી ઓ ને વગર કોઈ ફીસ એ કોચિંગ આપવાનું નક્કી કર્યું. ના કોઈ ફંડિંગ ના કોઈ સહાય આનંદ કુમાર એ હર વર્ષે 30 છોકરા ઓ ને તૈયારી કરાવવાનું નક્કી કર્યું અને એને નામ આપ્યું સુપર 30

માતા એ 30 છોકરા ઓ માટે જમવાનું બનાવે નાનો ભાઈ બાકી નું મેનેજમેન્ટ કરે અને પોતે છોકરા ઓ ને કોચિંગ આપે. રામાનુજ સ્કૂલ માંથી આવતી આવક ને આ  30 છોકરા પાછળ વાપરે.

પેહલા વર્ષે જ પહેલા બેચ માં એડમિશન લેવા વાળા 30 વીધ્યાર્થી માંથી 18 વિદ્યાર્થી ઓ એ આઈ આઈ ટી માં એડમિશન મેળવ્યું.

24anup-raaj4

બીજા વર્ષે 22 વિદ્યાર્થી ઓ એ એડમિશન મેળવ્યું આવી  અદભુત સફળતા જોઈને ત્યાંના માફિયા દ્વારા  આનંદ કુમાર પર જીવલેણ હુમલો કરાવવા માં આવ્યો જેમાં એમનો એક સહાયક ગંભીર રીતે ઘાયલ થયો. આવો  બનાવ બન્યા પછી તો આનંદ કુમાર નો જુસ્સો બમણો થઇ ગયો એમને સરકાર તરફ થી સુરક્ષા અપાઈ અને ત્રીજા વર્ષે 30 માંથી 26 છોકરા ઓ એ આઈ આઈ ટી માં એડમિશન મેળવ્યું.

ચોથા વર્ષે 30 માંથી 28 વિદ્યાર્થી ઓ એ એડમિશન મેળવ્યું આ વખતે બિહાર ના મુખ્યમંત્રી એ પ્રત્યેક વિદ્યાર્થી ને 50000 નું ઇનામ આપ્યું.

2008,2009,2010 3 વર્ષ સુધી સતત 30 માંથી 30 વિદ્યાર્થી ઓ  એ આઈ આઈ ટી મa એડમિશન મેળવ્યું.

અત્યાર સુધી માં કુલ 420 માંથી 360 વિદ્યાર્થી ઓ એ એડમિશન મેળવ્યું કોઈ પણ કોચિંગ ની ફીસ આપ્યા વગર.

BANKIPUR SCHOOL ME ME SUPER 30 KA ENTRANCE EXAM DEKER NIKALTE STUDENTS1

આનંદ કુમાર ને કેટલીય ખાનગી અને સરકારી સંસ્થા ઓ તરફ થી સહાય આપવાઈ ઓફર આવી પણ આનંદ કુમાર વગર કોઈ સહાયે એ આ કાર્ય પૂરું કરવાનું વિચારી લીધેલું એટલે કોઈ પણ સહાય નો વિનમ્રતા થી અસ્વીકાર કર્યો.

2009 માં ડિસ્કવરી ચેનલ એ સુપર 30 પર 1 કલાક નો શૉ પ્રસારિત કર્યો અને ન્યુ યોર્ક ટાઈમ્સ માં અડધા પણ નો લેખ છપાયો બીબીસી ચેનલ એ પણ એમના પર શો બનાવ્યો

મિસ જાપાન એ પટના આવી ને આનંદકુમાર  પર એક ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ બનાવી

આઈ આઈ એમ અમદાવાદ , અલગ અલગ આઈ આઈ ટી , યુનિવર્સીટી ઓફ બ્રિટિશ કોલંબિયા , ટોક્યો યુનિવર્સીટી અને સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી ,માં પોતાના અનુભવો વિષે વિદ્યાર્થી ઓ ને લેકચર આપવા આમન્ત્રિત કરાયા

ટાઈમ મેગેઝીને સુપર 30 ને  બેસ્ટ ઓફ  એશિયા 2010 માં સ્થાન આપ્યું

ગરીબ બાળકો ને મદદ કરવા માટે  આનંદ કુમાર ને લિમ્કા બુક ઓફ રેકોર્ડ માં સ્થાન મળ્યું

બરાક  ઓબામા દ્વારા પણ આનંદ કુમાર ને રેકોગ્નાઈઝ કર્યા

આનંદ કુમાર ને કેટલીય  ખાનગી અને સરકારી સંસ્થા ઓ દ્વારા ડઝનો અવાર્ડ મળ્યા

અમિતાભ બચ્ચન ને આરક્ષણ મુવી  ના રોલ  માટે  આનંદ કુમારે એ તૈયાર કરેલા

હવે આનંદ કુમાર પર બોલિવૂડ માં મુવી બની  રહી  છે

અનેક સફળતા, કેટલો સંઘર્ષ કોઈ સ્ત્રોત નહીં ફક્ત મન માં જુસ્સો આત્મ વિશ્વાસ અને જ્ઞાન નો ભંડાર

જે પોતે ના કરી શક્ય એ ના થી બીજા પણ વંચિત ના રહી જાય એટલી જ તમન્ના…

આનંદ કુમાર ની એક સ્પીચ  એક વખત જરૂર જોવા જેવી.

 

ભૌતિક સ્પર્શક 

28/07/2016

 

Shake off Your Problems

A man’s favorite donkey falls into a deep precipice; He can’t pull it out no matter how hard he tries; He therefore decides to bury it alive.

Soil is poured onto the donkey from above. The donkey feels the load, shakes it off, and steps on it; More soil is poured.

It shakes it off and steps up; The more the load was poured, the higher it rose; By noon, the donkey was grazing in green pastures.

After much shaking off (of problems) And stepping up (learning from them), One will graze in GREEN PASTURES.

 

Everyone Has a Story in Life

A 24 year old boy seeing out from the train’s window shouted…

“Dad, look the trees are going behind!”

Dad smiled and a young couple sitting nearby, looked at the 24 year old’s childish behavior with pity, suddenly he again exclaimed…

“Dad, look the clouds are running with us!”

The couple couldn’t resist and said to the old man…

“Why don’t you take your son to a good doctor?”The old man smiled and said…“I did and we are just coming from the hospital, my son was blind from birth, he just got his eyes today.

Every single person on the planet has a story. Don’t judge people before you truly know them. The truth might surprise you.

for more stories please visit,

http://www.feelthesparsh.com

http://www.bhautikhunt.com

પ્રભુ ઈચ્છા

એક સ્ત્રી પોતાના નાના બાળકને સાથે લઈને કરિયાણાની દુકાને ખરીદી કરવા માટે ગઈ. જ્યારે સ્ત્રી ખરીદી કરી રહી હતી ત્યારે નાનો બાળક વેપારીની સામે જોઈને હસતો હતો. વેપારીને બાળકનું આ નિર્દોષ હાસ્ય ખૂબ ગમ્યું. જાણે કે આખા દિવસનો થાક ઊતરતો હોય એમ લાગતું હતું.

વેપારીએ બાળકને પોતાની પાસે બોલાવ્યો. બાળક જેવો વેપારી પાસે ગયો એટલે વેપારીએ નોકર પાસે ચૉકલેટની બરણી મંગાવી. ઢાંકણ ખોલીને બરણી બાળક તરફ લંબાવી અને કહ્યું, “બેટા, તારે જેટલી ચૉકલેટ જોઈતી હોય એટલી તારી જાતે લઈ લે.” છોકરાએ જાતે ચૉકલેટ લેવાની ના પાડી. વેપારી વારંવાર બાળકને ચૉકલેટ લેવા કહેતો રહ્યો અને બાળક ના પાડતો રહ્યો.
બાળકની મા દૂર ઊભી ઊભી આ ઘટના જોઈ રહી હતી. થોડીવાર પછી વેપારીએ પોતે બરણીમાં હાથ નાંખીને એક મૂઠી ભરીને ચૉકલેટ બાળકને આપી. બાળકે પોતાના બંને હાથનો ખોબો ધરીને વેપારીએ આપેલી ચૉકલેટ લઈ લીધી. વેપારીનો આભાર માનીને કૂદતો કૂદતો પોતાની મા પાસે જતો રહ્યો.

દુકાનેથી પાછી ફરતી વખતે માએ આ બાળકને પૂછ્યું, “બેટા, તને પેલા કાકા ચૉકલેટ લેવાનું કહેતા હતા તો પણ તું ચૉકલેટ કેમ નહોતો લેતો ?” છોકરાએ પોતાનો હાથ મોં ને બતાવતા કહ્યું, “જો મમ્મી મારો હાથ તો બહુ જ નાનો છે મેં મારી જાતે જ બરણીમાં હાથ નાંખીને ચૉકલેટ લીધી હોત તો મન બહુ ઓછી ચૉકલેટ મળી હોત પણ અંકલનો હાથ બહુ મોટો હતો એમણે મૂઠી ભરીને ચૉકલેટ આપી તો મારો આખો ખોબો ભરાઈ ગયો.”
આપણા હાથ કરતા ઉપરવાળાનો હાથ અને હૈયું બહુ મોટા છે માટે માંગવાને બદલે શું આપવું એ એના પર છોડી દેવું જોઈએ. આપણી જાતે લેવા જઈશું તો નાની મૂઠી ભરાય એટલું મળશે અને એના પર છોડી દઈશું તો ખોબો ભરાય એટલું મળશે.

 

http://www.bhautikhunt.com

http://www.feelthesparsh.com

કદરૂપો ચહેરો

એકવાર સોક્રેટીસ પોતાના રૂમમાં અરીસાની સામે ઊભા રહીને પોતાના ચહેરાને જોઈ રહ્યા હતા. અચાનક એક શિષ્ય રૂમમાં દાખલ થયો. અરીસાની સામે સોક્રેટીસને ઊભેલા જોઈને એને હસવું આવ્યું.
સોક્રેટીસનું એ તરફ ધ્યાન ગયું અને શિષ્યને હસતા જોયો એટલે સોક્રેટીસે એમને કહ્યું, “ભાઈ, તું કેમ હસે છે એ મને સમજાય છે. મારો ચહેરો એકદમ કદરૂપો છે અને છતાંય હું અરીસામાં જોવ છું એટલે તને હસવું આવે છે. પણ દોસ્ત તને જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે આ માત્ર આજની ઘટના નથી. હું તો રોજ અરીસામાં મારા આ કદરૂપા ચહેરાને ઘણા સમય સુધી જોયા કરું છું.”
આ સાંભળીને પેલો શિષ્ય તો વિચારમાં પડી ગયો. એણે સોક્રેટીસને પૂછ્યું, “પોતાનો સુંદર ચહેરો અરીસામાં જોવાની મજા આવે પણ કદરૂપો ચહેરો જોઈને દુઃખી શા માટે થવું ?”

સોક્રેટીસે છણાવટ કરતા કહ્યું, “હું મારા કદરૂપા ચહેરાને એટલા માટે રોજ અરીસામાં જોઉં છું જેથી મને સતત યાદ રહ કે હું કદરૂપો છું. મારે કંઈક એવા સારા કામ કરવાના છે કે લોકો મારા એ કામને લીધે મારા કદરૂપા ચહેરાને સાવ ભૂલી જ જાય. એને માત્ર મારા એ કામો જ દેખાય, ચહેરો નહીં. અને એના કારણે એ મને પ્રેમ કરે.”
શિષ્યએ કહ્યું, “તો પછી જે લોકો સુંદર હોય એમણે શું કરવાનું ?”
સોક્રેટીસે કહ્યું, “સુંદર શરીર અને ચહેરાવાળાએ પણ રોજ અરીસામાં જોવું જોઈએ અને વિચારવું જોઈએ કે ભગવાને કૃપા કરીને કેવું સુંદર મજાનું શરીર આપ્યું છે હું ધ્યાન રાખીશ કે મારાથી કોઈ એવાં ખરાબ કામો ન થાય કે જેથી લોકો મારા એ ખરાબ કામને લીધે મારા સુંદર ચહેરાને સાવ ભૂલી જ જાય અને મને નફરત કરે.”
તમારો ચહેરો કદરૂપો હોય તો પણ ભલે અને સુંદર હોય તો પણ ભલે, રોજ અરીસામાં જોતી વખતે સોક્રેટીસની આ વાતને યાદ કરજો. ચોક્કસ લોકોનો આદર અને પ્રેમ પ્રાપ્ત થશે.

આઈસ ક્રીમ

એક વખત નાનો બાળક એક કોફી  સેન્ટર એ જઈને ટેબલે પર બેઠો.

એક વેઇટ્રેસ આવી અને ટેબલે પર પાણી નો ગ્લાસ મુક્યો. વેઇટ્રેસ બાળક ને જોઈને થોડી ચીડાયેલી લાગી.

એ બાળક એ પૂછ્યું ” એક સન્ડે આઈસ ક્રીમ નો ભાવ શું છે ? “

વેઇટ્રેસ એ જવાબ આપ્યો ” 30 રૂપિયા “.

એ નાના બાળક એ ખિસ્સા માં હાથ નાખી ને થોડા સિક્કા અને નોટ કાઢી ને પૈસા ગણ્યા પછી  થોડો વિચાર કર્યો.

પછી ફરીથી વેઇટ્રેસ ને  પૂછ્યું ” સાદા પ્લેન આઈસ ક્રીમ નો શું ભાવ છે?”

વેઇટ્રેસ એ વધારે  ચિડાય ને  જવાબ આપ્યો ” 25 રૂપિયા “.

એ નાના બાળક એ ફરીથી પોતાની પાસે રહેલા રૂપિયા ગણ્યા અને પછી સાદા પ્લેન આઈસ ક્રીમ નો ઓર્ડર આપ્યો.

વેઇટ્રેસ આઈસ ક્રીમ લઈને આવી અને ટેબલે પર બિલ મૂક્યું અને જતી રહી.

બાળક એ આઈસ ક્રીમ ખાધું અને કેશિયર ને બિલ ચૂકવી ને જતો રહ્યો.

પછી જ્યારે વેઇટ્રેસ ટેબલે ક્લીન કરવા આવી ત્યારે એને જોયું કે બાળક ટેબલ પર વેઇટ્રેસ માટે કઈ છોડી ને ગયો હતો. એ હતા 5 રૂપિયા વેઇટ્રેસ માટે ટીપ – બક્ષીશ…

કદાચ એ દિવસે એ વેઇટ્રેસ એ નાના બાળક પાસે થી જરૂર કઈ શીખી હશે..

આપણને શું જોઈએ છે ?

એક બાળક પોતાના પિતા સાથે મેળામાં ગયો હતો. મેળામાં જે કંઈ પણ જુએ એટલે બાળક તરત જ પોતાના પિતા પાસે એની માગણી કરે. મેળાના મેદાનમાં દાખલ થતાં જ એમણે ફુગ્ગાવાળાને જોયો એટલે બાળકે ચાલુ કર્યું, “પપ્પા, મને ફુગ્ગો જોઈએ.” પિતાએ બાળકને ફુગ્ગો અપાવ્યો.

થોડા આગળ વધ્યા ત્યાં આઇસ્ક્રીમ જોયો એટલે બાળકે તુરંત જ માગણી કરી, “પપ્પા, મને આઇસ્ક્રીમ જોઈએ છે.” પિતાએ આઇસ્ક્રીમ લઈ આપ્યો. આગળ વધતા એક રમકડાંનો સ્ટૉલ આવ્યો એટલે ફરી માગણી મૂકી, “પપ્પા, મને પેલું રમકડું જોઈએ છે.” એક રમકડું લઈ આપ્યું એટલે બીજુ અને બીજુ લઈ આપ્યું એટલે ત્રીજા માગણી રજૂ થઈ.

પિતા હવે કંટાળ્યા એમણે થોદા ઊંચા અવાજે બાળકને કહ્યું, “તારે હવે કેટલુંક જોઈ છે ? તારા માટે આટલું તો બસ છે અને હું તારી સાથે જ છું ને. જ્યારે જરૂર પડે ત્યારે કહેજે મને.” બાળકે કહ્યું, “પપ્પા, મને તમારી નહીં વધુ રમકડાંની જરૂર છે.” હજુ પપ્પા કંઈ જવાબ આપે એ પહેલા એક જોરદાર ધક્કો આવ્યો અને બાળક પોતાના પિતાથી વિખૂટો પડી ગયો. બાળક મોટેમોટેથી રડવા લાગ્યો.

કોઈ સજ્જન આ બાળકની નજીક આવ્યા. સજ્જનને સમજાઈ ગયું કે આ બાળક પોતાના વાલીથી વિખૂટું પડી ગયું છે. વાલીની ભાળ મળે ત્યાં સુધી બાળકને સાચવા માટે એમણે રડી રહેલા બાળકને કહ્યું, “બેટા, તારા પપ્પા હમણાં આવી જશે. ચાલ, હું તને આઇસ્ક્રીમ લઈ આપું.” બાળકે રડતાં રડતાં જ કહ્યું, “આઇસ્ક્રીમ નહીં મને પપ્પા જોઈએ છે.” પેલા સજ્જને બાળકને રમકડાં લઈ આપવાની વાત કરી તો પણ બાળકનો એ જ જવાબ હતો, “મને રમકડાં નથી જોઈતા પપ્પા જોઈએ છે. મને મારા પપ્પા આપો. તમારે જોઈતા હોય તો મારા આ રમકડાં લઈ જાવ પણ મને પપ્પા આપો.”

આપણી દશા આ નાના બાળક જેવી જ છે. આપણી સાથે આપણો પરિવાર અને મિત્રો હોય ત્યારે આપણને એમની જરૂર નથી જણાતી અને આપણે સતત પૈસા અને સંપત્તિની જ માગણી કર્યા કરીએ છીએ. એ મેળવવા માટે દોડ્યા કરીએ છીએ. પરિવાર કે મિત્રોનો સાથ જ્યારે છૂટી જાય ત્યારે સમજાય છે કે મને પૈસાની નહીં પણ પરિવાર અને મિત્રોની વધુ જરૂર છે.

પરિશ્રમ એ જ પારસમણિ

એક શ્રીમંત ખેડૂત હતો.  તેને વારસામાં ઘણી બધી સંપત્તિ મળી હતી. વધુ ધન સંપત્તિએ તેને આળસુ બનાવી દીધો હતો. તે આખો દિવસ ખાલી બેસી રહેતો હતો અને હુક્કો પીતો રહેતો.  તેની બેદરકારીનો નોકર-ચાકર પણ ગેરલાભ ઉઠાવતા હતા. તેના સગા સંબંધીઓ પણ તેનો માલ ચટ કરવામાં લાગ્યા રહેતા હતા.
એક વાર ખેડૂતનો એક જૂનો મિત્ર તેને મળવા આવ્યો. તેને ખેડૂતના ઘરની હાલત જોઈને ખૂબ દુખ થયુ. તેણે ખેડૂતને સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો પણ તેના પર કોઈ અસર ન પડી. એક દિવસ તેણે કહ્યુ કે તે એક એવા મહાત્મા પાસે તેને લઈ જશે જે અમીર બનવાનો તરીકો બતાવે છે.  ખેડૂતની અંદર પણ ઉત્સુકતા જાગી. તે મહાત્માને મળવા તૈયાર થઈ ગયો.
મહાત્માએ જણાવ્યુ, ‘રોજ સૂર્યોદય પહેલા એક હંસ આવે છે જે કોઈ તેને જુએ એ પહેલા જ ગાયબ થઈ જાય છે. જે આ હંસને જોઈ લે છે તેનુ ધન નિરંતર વધતુ જાય છે.’
બીજા દિવસે ખેડૂત સૂર્યોદય પહેલા ઉઠ્યો અને હંસને શોધવા માટે ખેતરમાં ગયો. ત્યા તેણે જોયુ કે તેનો એક સંબંધી કોથળામાં અનાજ ભરીને લઈ જઈ રહ્યો હતો. ખેડૂતે તેને પકડી લીધો. તે સંબંધી ખૂબ જ લજવાઈ ગયો અને માફી માંગવા માંડ્યો.  પછી તે ગૌશાળામાં પહોંચ્યો. તે તેનો એક નોકર દૂધ ચોરી રહ્યો હતો.  ખેડૂતે તેને ફટકાર્યો.  તેણે ત્યા જોયુ કે ખૂબ જ ગંદકી  હતી. તેણે નોકરોને ઉઠાડ્યા અને તેમને કામ કરવાનો આદેશ કર્યો. બીજા દિવસે પણ કંઈક આવુ જ બન્યુ.  આ રીતે ખેડૂત રોજ હંસને જોવા માટે જલ્દી ઉઠતો. આ કારણે બધા નોકર સાવધ થઈ ગયા અને ભયને કારણે કામ કરવા લાગ્યા.  જે સંબંધીઓ ચોરી કરતા હતા તે સુધરી ગયા.
જલ્દી ઉઠવા અને ફરવાથી ખેડૂતનું સ્વાસ્થ્ય પણ સારુ થઈ ગયુ. આ રીતે ધન તો તેનુ વધવા લાગ્યુ પણ તેને ક્યાય હંસ ન દેખાયો. આ વાતની ફરિયાદ કરવા તે મહાત્મા પાસે પહોચ્યો.
મહાત્માએ કહ્યુ, ‘તને હંસના દર્શન થઈ ગયા, પણ તુ તેને ઓળખી ન શક્યો. તે હંસ છે ‘પરિશ્રમ’.
એટલે જ તો કહેવત છે કે પરિશ્રમ એ જ પારસમણિ.

શ્રદ્ધાની કિંમત

ઘણા સમય પહેલાની વાત છે. એક માણસ ખુબ અમીર હતો અને તે દેશ-વિદેશમાં પોતાના ધંધા માટે ફરતો રહેતો હતો. એક વખત એક લાંબી મુસાફર બાદ તે દરિયાયી માર્ગે એક વહાણમાં પરત ફરી રહ્યો હતો. અચાનક જ સમુદ્રમાં તોફાન શરુ થયું, એવું લાગતું હતું કે હવે બચવાનો કોઈ રસ્તો નથી.
આ માણસને એક સુંદર આરસનો મહેલ હતો અને તેને તેનો ગર્વ હતો. તેના દેશના રાજાને પણ તેવો મહેલ  નહોતો અને રાજાએ તેને એ મહેલમાટે ઘણી કિંમત  આપવાની કોશિશ કરી હતી. એ સિવાય બીજ ઘણા શ્રીમંતોએ તેને એ મહેલ માટે મોટી મોટી રકમ આપવાની વાત કરી હતી પરંતુ આ માણસે કોઈને પણ એ મહેલ વેચવાની સાફ ના પાડી દીધી હતી.
પરંતુ હવે જયારે એનું પોતાનું જીવન જ જોખમ મ હતું, ત્યારે તેણે ભગવાનને પ્રાર્થના કરી કે જો એ તોફાનમાં થી હેમખેમ બહાર નીકળી જાય  તો તે તેનો મહેલ વેચી અને જે મળે તે ગરીબોમાં વહેચી દેશે.
અને ચમત્કાર થયો ! થોડા જ સમયમાં તોફાન શાંત  થવા લાગ્યું. અને જેવું તોફાન ઓછું થવા લાગ્યું તરત જ તે માણસના મનમાં બીજો વિચાર શરુ થયો  “મહેલ વેચી દેવો એ વધારે પડતું છે, અને કદાચ તોફાન થોડા સમય પછી શાંત થવાનું જ હતું. માટે  મહેલ વેચવાની વાત નહોતી કરવી જોઈતી હતી.”
અને તેના આશ્ચર્ય વચ્ચે સમુદ્રના મોજાઓ ફરીથી  ઉછળવા લાગ્યા અને તોફાન વિકરાળ સ્વરૂપ ધારણ કરવા લાગ્યું. આથી તે માણસ ખુબજ ડરી  ગયો. અને તેણે મનોમન પ્રાર્થના કરી, “હે પ્રભુ, મુર્ખ છું, મારા વિચારોની ચિંતા ન કરો, મેં જે કહ્યું  છે તે હું કરીને જ રહીશ, મારો મહેલ વેચીને તેમાંથી  જે મળે તે ગરીબોને વહેચી દઈશ.”
અને ફરી વખત તોફાન શાંત થયું અને ફરી વખત તેને બીજો વિચાર આવવા લાગ્યો, પરંતુ આ વખતે ખુબજ ડરી ગયો હતો.
તોફાન જતું રહ્યું અને તે હેમખેમ કિનારે પહોચી ગયો  બીજા દિવસે તેણે શહેરમાં પોતાના મહેલની  હરાજી કરવાનું જાહેર કરી દીધું, અને રાજા તથા   બીજા શ્રીમંતોને તેમાં આવવાનું આમંત્રણ આપ્યું રાજા, મીનીસ્ટર ઉચ્ચ અધિકારીઓ થી માંડી શહેરના દરેક મોટા શ્રીમંતો હરરાજીમાં આવ્યા  કારણકે દરેક આ મહેલને ખરીદવા ઈચ્છતા હતા  પરંતુ આ માણસ જે કરી રહ્યો હતો તે જોઇને દરેક નવાઈ લાગી.
તેણે મહેલની પાસે જ એક બિલાડી રાખી અને તે લોકોને કહ્યું, “આ બિલાડી ની કિંમત ૧૦ લાખ અને આ મહેલ ની કિંમત છે માત્ર એક કોડી. પરંતુ આં બંને એકસાથે એક જ વ્યક્તિને વેચીશ. આખી વાત  વિચિત્ર લાગતી  હતી. લોકો વિચારતા હતા કે બિલાડી તો સામાન્ય છે અને જરૂર એ કોઈ રખડતી  બિલાડીને ઉપાડી લાવ્યો છે. પરંતુ આપણે શું આપણને તેનાથી શું નિસ્બત ?
રાજાએ બિલાડી ના દસ લાખ અને મહેલ ની  કોડી આપીને બંને ખરીદી લીધા. પછી એ માણ એક કોડી ભિખારીને આપીને ઉપર જોઇને કહ્યું  “ભગવાન ! મેં જે માનતા માની હતી તે પૂરી કરી મહેલની જે કિંમત આવી તે આ ભિખારીને આપ દીધી.”
જે કામ ડરથી કરવામાં આવે છે તેમાં આપણે મન નથી  લગાવી શકતા. અને આપણે ચાલાકી કરવા માંડી છીએ અને આપણી જાતને જ છેતરતા હોઈએ છીએ  કામ ડરથી નહિ પ્રેમથી કરવું જોઈએ.
પ્રભુને ડરથી નહિ પ્રેમ થી યાદ કરો. તે ક્યાય ઉપર  નહિ પરંતુ આપણી અંદર જ છે. તેમને સોદાબાજી થી  નહિ પરંતુ શ્રદ્ધા અને વિશ્વાસથી જીતી શકાય છે. પરંતુ આપણો સમાજ અને તેનો વ્યવહાર એવો થઇ ગયો છે કે આપણે દરેક વસ્તુની કિંમત કરતા થઇ ગયા  છીએ, અને શ્રદ્ધાની પણ કિંમત મુકતા થઇ ગયા  છીએ. અને સરવાળે આપણે આપણી જાતને છેતરવા લાગ્યા છીએ.

-14/06/2016